İnsansız elektrikli helikopter sonunda hazır mı? TUSAŞ T-629 ile kamikaze İHA AYAZ'ı dünyaya duyuracak

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ), mayıs ayında düzenlenecek SAHA İstanbul fuarında merakla beklenen bazı ürünleri kamuoyuna duyurmaya hazırlanıyor. TUSAŞ Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu, insansız helikopter ve kamikaze İHA'ları sözkonusu fuarda sergileyeceklerini açıkladı. 

TRT Haber'e yaptığı açıklamada Demiroğlu şunları söyledi: 

"SAHA İstanbul'da TUSAŞ olarak kamikaze insansız platformlar konusunda birkaç ürün sergilemeyi planlıyoruz. Hepsini mi sergileriz yoksa bir kısmını mı göreceğiz. Bir de helikopter alanında... Hem insanlı hem insansız alanda sergilemeyi düşünüyoruz."

Demiroğlu'nun bu sözleri, TUSAŞ'ın 2019 yılından beri uğraş verdiği 'insansız ATAK' projesini yeniden gündeme getirdi. 2023 yılında TUSAŞ'ta helikopter projelerinden sorumlu genel müdür yardımcısı olduğu dönem Dr. Mehmet Demiroğlu, T-129 ATAK helikopterlerinden birinin insansız hale getirileceğini açıklamış, sonrasında bunu elektrikli güç paketine sahip T-629'un izleyeceğini söylemişti. 

Elektrikli ve insansız helikopter konsepti üzerinde çalıştığı bilinen TUSAŞ, ATAK formuna benzeyen yapısıyla T-629 maketini Ekim 2019'da Güney Kore başkenti Seul'de düzenlenen Uluslararası Havacılık ve Savunma Fuarı'nda tanıtmıştı. 

T-129 ATAK taarruz helikopteri ile T-929 ağır sınıf taarruz helikopteri arasındaki boşluğu doldurmak üzere tasarlanmış 6 tonluk bir platform olan T-629'un hem insansız hem de insanlı modelinin olacağı açıklanmıştı. 

T-629 MAKETİ SON OLARAK 2021 YILINDA GÖRÜLDÜ

T-629'a ilişkin son gelişme Şubat 2021'de Emniyet Genel Müdürlüğü'nün ilk T-129 ATAK Faz-2 helikopteri teslim aldığı törende yaşanmıştı. TUSAŞ üretimi hava platformlarının sergilendiği teslimat töreninde T-629'un mock-up'ı da sergilenmişti. Elektrikli tahrik sistemiyle uçması planlanan insanlı ve insansız helikopterlerde füze, mühimmat ve elektro-optik gibi yüklerin ne şekilde yer alacağı merak konusu oldu. 

TUSAŞ bu helikopteri 2020 yılında uçurmayı planlıyordu ancak zorlayıcı iş yükü ve teslimat takvimi baskısından ötürü başka platformların öne çekildiği, T-629 paketinin bu nedenle geciktiği sanılıyor.

İnsansız helikopter maketinin ilk kez sergilendiği 2019 yılında dönemin TUSAŞ Genel Müdürü Temel Kotil, "Dizayn çalışmalarını sonuçlandırdık. İlk uçuş için hazırlıklarımızı yapıyoruz. Yaklaşık olarak bir yıl içerisinde bu uçuşu gerçekleştirmeyi planlıyoruz" demişti. 

Şimdiye dek 100'den fazla üretilmiş T-129 ATAK helikopterlerinden biri, test çalışmaları kapsamda insansız hale getirilmiş olabilir. TUSAŞ Genel Müdürü Demiroğlu, 2023 yılında yaptığı açıklamada şu bilgileri vermişti:

"Bunu (T-629) helikopter tarafı olarak tek başımıza yapmıyoruz. TUSAŞ'ın insansız hava araçları grubuyla birlikte çalışıyoruz. Çünkü onlar 'insansızlaştırma' meselesini çok iyi biliyor. Biz de helikopter yapabilme konusunda oldukça iyiyiz. 

Gelinen noktada bu iki güç, iki deneyim birleşti. İlk çalışmamızı hazır olan bir helikopterden yapacağız. Önce deneme uçuşları olacak ve sonrasında kendi platformlarımızı sıfırdan başlayıp birkaç aile olacak şekilde geliştireceğiz. 

Tabii haliyle bu çalışmanın ne zaman daha da somutlaşacağı merak ediliyor. Diğer platformlara verdiğimiz öncelik nedeniyle biraz arkadan geliyor ama insansız helikopterin birkaç ay içinde uçtuğunu göreceğiz."

TUSAŞ AYAZ: RUS GERAN-3'TEN DAHA HIZLI VE AKILLI

SAHA İstanbul'da TUSAŞ tarafından ilk kez duyurulacak diğer ürünün ise jet motorlu kamikaze İHA 'AYAZ' olması bekleniyor. 2025 yılı kasım ayında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'na bağlı Türk Patent ve Marka Kurumu'na yollanan tescil belgesinde ismine ilk kez rastlanan TUSAŞ AYAZ'ın, delta kanat konseptine sahip insansız bir platform olduğu biliniyor. 

V tasarıma sahip İHA'nın faydalı yük kapasitesi ve menzil özellikleri hakkında şimdiye dek bir açıklama yapılmadı. Öte yandan AYAZ'ın şekil ve özelliklerine sahip Rus Geran-3 kamikaze İHA saatte 370 kilometre hıza ulaşıyor. AYAZ İHA'nın TUSAŞ Motor Sanayii (TEI) tarafından üretilmiş bir jet motoruyla uçması ve Geran-3'ten daha süratli olması bekleniyor.

TUSAŞ'ın hedef uçak olarak kullandığı ŞİMŞEK-K, saatte 740 kilometre hıza ulaşıyor. ŞİMŞEK-K'nın daha büyük modeli SÜPER ŞİMŞEK ise saatte 1000 kilometre süratle yol alıyor. 

Otonom Kanat Uçağı (OKU) konseptiyle üretilen SÜPER ŞİMŞEK, çeşitli faydalı yüklerle 700 kilometre menzile ulaşabiliyor. Delta kanat tasarımlı insansız hayalet uçak ANKA-3 ise saatte 800 kilometrenin üzerinde azamî hız kapasitesine sahip. Mevcut tablo, kamikaze İHA AYAZ'ın muhtemel kabiliyetlerine ilişkin beklentileri artırdı. 

TUSAŞ, AYAZ'ın özelliklerine dair herhangi bir bilgi paylaşmamış olsa da bu hava aracının yüksek hızlı seyir, otonom hedefleme, GPS/INS ile seyir, hassas saldırıya imkân tanıyan güdüm sistemi ve elektronik harp saldırısına dirençli bir yapıda olması bekleniyor. 

Farklı boyutlar halinde sergilenmesi beklenen TUSAŞ AYAZ'ın menzil ve harp başlığı bakımından birbirinden farklı varyantları bulunabilir.

Türk Skydagger şirketi, AYAZ'dan çok daha küçük boyutlu TOYCA-05 adı verilen bir kamikaze İHA geliştirerek bunun seri üretime girdiğini duyurmuştu. 

Akıllı otonom sürü algoritmasıyla donatılan delta kanat tasarımlı TOYCA-05'in 5 kilogram yüksek infilâk etkili bombayı 70 kilometre menzile taşıyabildiği biliniyor. Mesh sürü haberleşme donanımıyla teçhiz edilen TOYCA, Türk kamikaze İHA ailesinin önemli üyelerinden biri olmaya aday görünüyor. Baykar Genel Müdürü Haluk Bayraktar, TOYCA-05'in hem FPV hem tam otonom uçuş özellikli olduğunu ve yılda 30 bin adetten fazla üretim kapasitesine sahip olduklarını duyurmuştu. 

TUSAŞ Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu:

▪️50'nin üzerinde KAAN ve GÖKBEY'in burada (Suudi Arabistan) yapılacak olması bu yatırımı fizibil hale getirir.

▪️Kamikaze İHA'ları SAHA İstanbul'da sergilemeyi planlıyoruz. Hepsini mi yoksa bir kısmını mı gösteririz, göreceğiz.

▪️Bir de… pic.twitter.com/t3jddidtSD

— TRHaber Savunma (@savunma_trhaber) February 11, 2026