ABD'den Riyad'a KAAN uyarısı: Suud yönetimi 'JF-17 almayız ama buna karışmayın' dedi

Suudi Arabistan'ın Türkiye ve Pakistan'la kurmakta olduğu eksen, ABD yönetimini rahatsız etmiş görünüyor. Riyad'ın Millî Muharip Uçak KAAN programına katılma hazırlıkları, bu ülkeye F-35 uçaklarını satmamakta direten Washington'da endişeyle karşılandı. 

Londra merkezli Middle East Eye (MEE) muhabirine açıklamada bulunan Amerikalı üst düzey bir yetkili, Beyaz Saray'ın KAAN programından uzak durması yönünde Riyad'a baskı yaptığını doğruladı. Konuya ilişkin bilgi sahibi olan ABD'li kaynak, "Suudilere verilen mesaj şuydu: ABD'nin karşılamadığını düşündüğünüz hangi ihtiyacınız var da KAAN için Türkiye'ye gitmeniz gerekiyor?" dedi. 

ABD'nin Suud'a silah transferi konusunda tek tedarikçi olarak kalmaya devam etmek istediğini belirten yetkili, Trump yönetiminin KAAN'a ilişkin potansiyel bir anlaşmayı F-35'lere alternatif olarak görmediğini fakat bunun sonucunda Suud'un ABD'den daha fazla alım yapmak durumunda kalacağını ileri sürdü. 

Konuya ilişkin MEE'ye görüş bildiren Trump yönetimine yakın Bilal Saab ise şu yorumu yapıyor: "Türk savaş uçağının Suudilerin zaten geniş olan envanterine nasıl uyacağını anlamıyorum. Dünyanın en iyi F-15'lerine sahipler, Amerikalılarınkinden bile daha iyiler. Eurofighter Typhoon da iyi bir uçak ve yakında F-35'leri de alacaklar."

Washington'un sadece KAAN için değil, Riyad'ın satın almaya hazırlandığı Pakistan-Çin ortak yapımı JF-17 uçakları konusunda da baskı yaptığı ortaya çıktı. İsminin açıklanmasını istemeyen ABD'li kaynak, yürütülen temaslar sırasında JF-17 savaş uçağını satın almayacaklarına dair Suud yönetiminden söz aldıklarını bildirdi. 

Pakistan'ın daha önce Suudi Arabistan'dan aldığı 2 milyar dolarlık kredinin JF-17 uçak satışına tahvil edileceği yönünde haberler geçtiğimiz günlerde uluslararası yayın organlarında yer almıştı.

KAAN ve JF-17 uçakları hakkında Riyad'a baskı yapan ABD Başkanı Donald Trump'ın ekibi aynı zamanda, Suudi Arabistan'dan diğer ülkelerle imzalanan silah anlaşmaları hakkında açıklık talep etti. 

İddiaya göre, JF-17 satın almayacaklarını Washington'a bildiren Suud yönetimi, KAAN programına katılımdan vazgeçme yönünde Amerikalılara bir işaret ya da güvence vermedi. 

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Riyad ve Kahire temaslarının ardından Türkiye'ye dönüş yolunda yaptığı açıklamada, Suud Arabistan'ın KAAN programına dahil olmak için her an anlaşma imzalayabileceğini duyurmuştu. Sonrasında TUSAŞ Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu ise KAAN'ın nihaî montaj hattını Suud topraklarına kurabileceklerini ancak bunun en az 50 uçak satın alımıyla mantıklı hale geleceğini belirtmişti. 

KISITLANMAMIŞ F-35'E SAHİP OLMAK İÇİN TAKTİK BİR HAMLE Mİ?

Ortaya dökülen bilgiler Ankara-Riyad savunma işbirliği hamlelerinden Washington'un son derece rahatsız olduğunu ifşa etti. Mevcut tabloyu MEE'ye yorumlayan Suudî stratejist Hişam el-Gannam, "Suudi Arabistan'ın KAAN'a olan ilgisi ABD'nin yerini almakla ilgili değil, daha fazla seçeneğe sahip olmakla ilgili" dedi. 

Donald Trump, Suudi Arabistan'a F-35 satılacağını kameralar önünde duyurmuş, sonraki dönemde İsrail bu plana sert tepki vermişti. Yahudilerin girişimleri sonrası Trump yönetiminin, F-35'leri 'özellikleri düşürülmüş şekilde' Riyad'a satacağı ileri sürüldü. Riyad ile Washington arasında F-35 satın alımına dair nihaî bir anlaşma hâlâ imzalanmadı. 

Trump yönetiminde bir dönem savunma yetkilisi olarak çalışmış Bilal Saab, Riyad'ın KAAN'a ilişkin son hamlesini ABD'yi 'tam sürüm F-35 satmaya zorlamak' olarak yorumluyor. 

Saab, "Bunu, F-35'in doğru özelliklerini elde etmeye yönelik diplomatik bir oyun olarak görüyorum. Suudiler ve diğer Körfez ülkeleri silah satışlarını askerî yetenekler geliştirme girişiminden ziyade bir dış politika aracı olarak kullanıyorlar. Buradaki teşvik, daha iyi bir kapasite elde etmek için askerî nitelikte değil. Suudiler, 'Amerikalılardan nasıl daha iyi bir anlaşma elde edebiliriz?' sorusuyla ilgileniyorlar. Açıkçası bu strateji işe yarıyor" şeklinde konuştu. 

MEE'ye konuşan bir ABD yetkilisi, Trump'ın ilk görev dönemi sırasında Riyad'ın Amerikan THAAD hava savunma sistemini satın almak istediğini, bu sırada Rus yapımı S-400'ler konusunda da temasta bulunduğunu hatırlatıyor. Yetkiliye göre Suud, ABD'den taviz koparmak için bu ülkenin rakipleriyle yakınlaşabiliyor. 

ABD DAHA FAZLA BASKI YAPARSA BU DURUM TERS TEPER 

Veliaht Prens Muhammed bin Selman'ın 2030 Vizyonu kapsamında savunma ihtiyaçlarının yüzde 50'sini yerli imkânlarla üretir hale gelme hedefinden bahseden Arap stratejist Hişam el-Gannam, Washington'un taraflardan birini seçmesi yönünde baskı yapması halinde bunun ters tepeceğini şu ifadelerle anlatıyor:

"ABD'nin teknoloji paylaşımındaki hızı, Suudi Arabistan'ın beklentilerinden daha yavaş... Bu durum Riyad'ı, yerel üretim ve bilgi paylaşımı konusunda genellikle daha esnek olan ortaklıkları araştırmak için devam etmeye zorluyor. Suudi Arabistan'ın bir ortağı diğerlerine tercih etmesi yönünde baskı hissetmesi durumunda, bu tür bir baskı, Riyad'ı alternatif tedarikçilerle bağlarını güçlendirmeye itebilir."

Avrupa Dış İlişkiler Konseyi'ne bağlı Körfez uzmanı Cinzia Bianco, Washington'da İsrail müttefiki lobinin muhtemelen Suud'a F-35 satılmasına engel olacağını belirterek şunları söylüyor:

"Suudi Arabistan'ın F-35 anlaşması artık İsrail ile normalleşmeden bağımsız. Bu durum diğer koşullar nedeniyle gerçekleşmeyen Birleşik Arap Emirlikleri'nin F-35 anlaşması gibi mi sonuçlanacak? BAE için F-35 vetosu Çin'di; Suudi Arabistan için ise İsrail. Ya İsrailliler bu konuda çok büyük bir yaygara koparırsa? Ne var ki Suudîler, İsrail'den daha düşük bir versiyonu bile kabul edecektir. Bundan memnun olmayacaklar ama kabul edecekler."

KAAN programına ortak olana bütün kapılar açılıyor.

▪️Millî Muharip Uçak KAAN'ın yurtdışındaki ikinci müşterisi olmaya hazırlanan Suudi Arabistan, Türk savunma sanayii yeteneklerinden azamî ölçüde faydalanma imkânı elde etti.

▪️KAAN'ın ilk taliplisi Endonezya'ya füze üretimi… pic.twitter.com/QEsO9mX671

— TRHaber Savunma (@savunma_trhaber) February 12, 2026